Kulak Kiri - Doç. Dr. Erdal Sakallı

GENEL BAKIŞ

Serumen, dış kulak yolunu koruyan doğal bir salgıdır. Her kulakta görülmesi hastalık anlamına gelmez. Birikip kanalı kapattığında veya zarın görülmesini engellediğinde temizlenmesi gerekebilir.

Kulak kanalındaki salgı ve dökülen cilt hücreleri normalde kendiliğinden dışarı doğru ilerler. Bu doğal süreç kişiden kişiye değişebilir; kanalın yapısı ve kullanılan işitme cihazı gibi etkenler birikimi etkileyebilir. Görünür kir bulunması tek başına temizlik gerektirmez. Temizleme kararı; tıkanıklık, rahatsızlık, işitme etkilenmesi veya muayenenin engellenmesi gibi durumlara göre verilir. Kulağın tamamen salgısız olması sağlıklı kulak için gerekli bir hedef değildir.

NE ZAMAN DEĞERLENDİRİLİR?

Kulakta doluluk

İşitmede azalma

Kaşıntı veya çınlama

Kulak kirine bağlı tıkanıklık genellikle dolgunluk ve boğuk duyma şeklinde anlatılır. Bununla birlikte aynı yakınmaları farklı hastalıklar da oluşturabilir. Özellikle ani işitme değişikliğini daha önce kir birikmiş olmasına dayanarak açıklamak güvenli değildir. Akıntı, belirgin ağrı, kanama veya baş dönmesi varsa bunlar ayrıca bildirilmelidir. İşitme cihazının performansı azaldığında da yalnızca cihazın bozulduğu düşünülmeden, kulak kanalı ve cihaz birlikte değerlendirilmelidir.

MUAYENE VE DEĞERLENDİRME

Kulak kanalı ve zar incelenir. Daha önce zar deliği, tüp, ameliyat veya diyabet bulunması temizleme yöntemini etkiler.

Muayenede birikimin miktarı, kıvamı ve kulak zarının durumu dikkate alınır. Geçirilmiş ameliyat, tüp öyküsü, bilinen zar deliği ve kullanılan kan sulandırıcılar işlem öncesinde paylaşılmalıdır. Bu bilgiler hangi temizleme yönteminin uygun olduğuna etki edebilir. Hekim, işlemin aynı gün tamamlanıp tamamlanamayacağını veya önce yumuşatma gerekip gerekmediğini açıklar. Amaç yalnızca kiri çıkarmak değil, kanal cildini ve kulak zarını koruyarak gerekli muayeneyi yapabilmektir. İşitme cihazı kullanıyorsanız cihazın bakımını ve kulak kanalına temas eden parçalarını da görüşmeye getirin. Yakınmanın yalnızca birikimden mi yoksa cihazla ilgili bir durumdan mı kaynaklandığının değerlendirilmesini isteyin.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Yumuşatma, aspirasyon veya uygun araçlarla temizleme seçenekleri vardır. Kulak çubuğu ve benzeri cisimler kiri içeri itebilir; kulak mumları güvenli bir yöntem değildir.

Temizleme sırasında aspirasyon, uygun aletler veya seçilmiş durumlarda başka yöntemler kullanılabilir. İşlemin sesi ve hissi yönteme göre değişir; belirgin ağrı veya baş dönmesi olursa hemen bildirilmelidir. Evde kullanılan sivri araçlar ve kulak çubukları birikimi daha derine taşıyabilir. Zarın durumu bilinmeden kulağa sıvı uygulamak da her kişi için uygun değildir. Kulak mumlarının tıkanıklığı güvenle giderdiği varsayılmamalıdır. Size önerilen yöntem, başkasında yapılan işlemle aynı olmak zorunda değildir.

İYİLEŞME VE TAKİP

Tekrarlayan birikimde kişiye uygun kontrol aralığı belirlenir. İşitme cihazı kullananlarda kanal bakımı ayrıca önem taşıyabilir.

Temizlikten sonra yakınmaların gerçekten düzelip düzelmediği değerlendirilmelidir. İşitme azalması sürüyorsa nedeni yalnızca kir olarak kabul edilmez; başka bir inceleme gerekebilir. Kişinin kanalına, birikim sıklığına ve cihaz kullanımına göre kontrol aralığı belirlenir. Her ay veya her yıl herkes için zorunlu bir temizlik programı yoktur. Tekrarlayan tıkanıklık yaşayan kişiler, ne zaman kontrol istemeleri gerektiğini ve evde hangi alışkanlıklardan kaçınacaklarını görüşme sırasında netleştirebilir.

Kulak temizliğinde beklenen yarar, hangi yakınmanın kirle ilişkili olduğunun anlaşılmasına bağlıdır. Birikim giderildikten sonra dolgunluk azalırken çınlama devam edebilir; böyle bir durumda daha fazla temizlik yapmak çözüm olmayabilir. Muayene sonrasında “kir tamamen çıktı mı” sorusunun yanında, yakınmanın başka bir inceleme gerektirip gerektirmediği de sorulmalıdır. Temizleme sırasında veya sonrasında rahatsızlık yaşandıysa bir sonraki kontrolde bu deneyim paylaşılabilir. Kanal cildi hassas olan bir kişide yöntemin ya da takip aralığının yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Dış kulak yolunun doğal koruyucu yapısını bozan alışkanlıklardan kaçınmak, tekrarlayan işlemlerden daha önemli olabilir. Evde bakım önerisi verildiyse ürünün adı, kullanım biçimi ve hangi belirtilerde bırakılıp görüş alınacağı açıkça öğrenilmelidir.

SIK SORULAN SORULAR

HER GÜN KULAK İÇİNİ TEMİZLEMEK GEREKİR Mİ?

Hayır. Dış kısmın temizliği genellikle yeterlidir; kulak kanalına cisim sokmak doğal temizlenmeyi bozabilir.

GÖRÜŞMEYE NASIL HAZIRLANABİLİRİM?

Yakınmalarınızın ne zaman başladığını, daha önceki test ve işlemleri not edin. Kullandığınız ilaçların listesini ve varsa eski tetkiklerinizi yanınızda getirin. Beklentilerinizi ve sormak istediğiniz soruları görüşmede paylaşabilirsiniz.

TEMİZLEME SONRASINDA KULAĞIMA PAMUK YERLEŞTİRMELİ MİYİM?

Rutin olarak kanalın içine pamuk veya başka bir cisim yerleştirmek gerekli olmayabilir ve yeni tahrişe yol açabilir. İşlem sonrasında özel bir bakım gerekiyorsa bunun süresi ve yöntemi açıklanır. Ağrı, kanama veya devam eden akıntı gelişirse kendi kendine bakım eklemek yerine kontrol istenmelidir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİNİ KARŞILAŞTIRIRKEN HANGİ SORULARI SORMALIYIM?

Önerilen yaklaşımın esas hedefini, hangi yakınmalarınıza yardımcı olmasının beklendiğini ve hangi sorunları değiştirmeyebileceğini sorun. İzlem veya farklı bir tedavi seçeneği bulunup bulunmadığını, beklemenin sizin durumunuzdaki olası sonuçlarını öğrenin. Plan bir girişim içeriyorsa hazırlık, kontrol, günlük yaşama dönüş ve beklenmeyen bir durumda ulaşacağınız birim netleşmelidir. Sizin için en önemli beklentiyi görüşmenin başında belirtmeniz, seçenekleri aynı hedef üzerinden karşılaştırmayı kolaylaştırır. Anlamadığınız bir tıbbi terimin açıklanmasını istemeniz doğaldır; karar yalnızca işlemin adına değil, size anlatılan yarar ve sınırlılıklara dayanmalıdır.