25 Eki 2017

Uyku Apnesi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Özellikle 40 yaşın üzerindeki kilolu kişilerde görülme sıklığı fazla olan uyku apnesi, acil tedavi gerektiren ve ciddi sağlık sorunlarına hatta ölüme neden olabilen bir rahatsızlıktır. Uyku apnesi uyku esnasında nefes almayı güçleştiren, durduran ve beyne oksijen gitmesini engelleyen bir hastalık olarak tanımlanabilir.

Farklı yöntemlerle tedavi edilebilen ve iyileştirilmesi halinde hastaların hayat kalitesini ciddi oranda arttıran uyku apnesinin  obstrüktif, merkezi ve bileşik olmak üzere farklı çeşitleri vardır.

 

Uyku Apnesi Nedir?

Uyku apnesi, uyku esnasında nefessiz bırakan ciddi bir uyku bozukluğudur. Uyku sırasında defalarca nefesin durması olarak kendini gösteren bu rahatsızlıkta hava yolu tıkanır ve ciğerlere ulaşan hava miktarı kısıtlanır.

Kişinin nefes alamamasına bağlı olarak uyku sırasında yüksek sesle horlaması ve horultulu sesler çıkarması uyku apnesinin en büyük belirtisi olarak kabul edilir. Uyurken nefes alamayan kişinin beynine ve vücuduna giden oksijen miktarı azaldığı için ciddi komplikasyonların görülme ihtimali oldukça yüksektir.

Birçok durumda, uyku esnasında nefesin durması boğazın arkasındaki dokunun çökmesine neden olur. Uykuya dalındığında, üst solunum yolunun açık kalmasını sağlayan kaslarda gevşeme meydana gelir. Özellikle sırt üstü yatılması halinde yer çekiminin de etkisiyle dil boğaza doğru düşebilir. Dilin geriye düşmesi hava yolunun iyice daralmasına neden olur; böylece nefes alırken boğazın arkasındaki doku titreşmeye başlar ve bu da horlama olarak kendini gösterir.

Uyku apnesi hastalığı olan kişiler kesintisiz uyuyamadıkları için sabah kalktıklarında kendilerini çok yorgun ve halsiz hissederler. Gün boyu devam eden sersemlik hali, konsantrasyon bozukluğuna neden olabilir. Henüz uyku apnesi sorunu olduğunu bilmeyen kişiler için gün boyu devam eden halsizlik, yorgunluk ve baş ağrısı bu hastalığın en belirgin işaretidir.

Uyku apnesi, sinsi bir hastalıktır. Horlama gibi bariz bir belirtisi olmasına rağmen nefes durması uykuda gerçekleştiği için kişilerin bu sorunu tespit etmesi zordur. Vücudun oksijensiz kalmasına bağlı olarak uzun dönemde  yüksek tansiyon, kalp krizi, felç, diyabet ve depresyon gibi olumsuz sonuçlara yol açabilen uyku apnesi tedavisi ertelenmemelidir.

 

Uyku Apnesi Nedenleri

Uzun dönemde felçlere, depresyona, ani ölümlere ve kalp krizlere yol açabilen uyku apnesi hastalığının birçok nedeni vardır;

  • Fazla kilo nedeniyle nefes borusunun duvarının yağlanıp kalınlaşmasına bağlı olarak nefes borusunun içinin daralması,
  • Boğaz ve dil kaslarının gevşemesi,
  • Dil ve bademciklerin şişmesi ve nefes yolunu tıkaması,
  • Beynin boğaz kaslarına komut verme yeteneğinin azalması gibi durumların uyku apnesine yol açtığı bilinmektedir.

Uyku apnesine neden olabilecek risk faktörlerini detaylandırmak gerekirse; fazla kilolu olmanın bu hastalığı tetiklediği bilinmektedir. Uyku apnesi zayıf kişilerde de görülebilir ancak kilolu kişilerde görülme sıklığı daha fazladır.

  • Fazla kilo ve uyku apnesi; Vücut kitle indeksi değerleri 25’in üzerinde olan kişilerin uyku apnesi hastalığına yakalanma riskleri artar.
  • Geniş boyun çevresi ve uyku apnesi; Boyun çevresi 43 cm’den geniş olan erkeklerin ve boyun çevresi 40 cm’den fazla olan kadınların uyku apnesi hastalığına yakalanma riskleri artar.
  • Yaş ve uyku apnesi; Uyku apnesi her yaşta görülebilir. Ancak orta yaş grubunda yer alan kişilerde görülme sıklığı daha fazladır.
  • Cinsiyet ve uyku apnesi; Uyku apnesi erkeklerde daha sık görülen bir hastalıktır. Kadınlarda ise menopoz döneminde görülme sıklığının arttığı bilinmektedir.
  • Yüksek tansiyon ve uyku apnesi; Yüksek tansiyon problemi olan kişilerin uyku apnesi hastalığına yakalanma riskleri yüksektir.
  • Aile Öyküsü; Uyku apnesi hastalığı genetik olarak geçebilir. Ailesinde uyku apnesi hastası olan kişilerin bu hastalığa yakalanma riskleri yükselir.

 

Uyku Apnesi Belirtileri

Uyku apnesinin en yaygın görülen belirtisi yüksek sesli kronik horlamalardır. Arada kesilen, sonrasında şiddetlenen horlamalar çoğu uyku apnesi hastasında görülse de uyku apnesi hastalığı olan her kişide horlama sorunu görülür diye bir genelleme yapılamaz.

Uyku apnesinin birçok belirtisi bulunur; horlamadan sonra en çok görülen uyku apnesi belirtisi gün boyu devam eden halsizliktir. Uyku apnesi hastaları gün içerisinde kendilerini sürekli yorgun hissederler, dikkatlerini toparlayamazlar ve uyumaya her zaman hazırdırlar.

Uyku apnesinin horlama ve yorgunluk dışındaki belirtileri arasında;

  • Sürekli uyuma ihtiyacı hissedilmesi,
  • Uykusuzluk, insomnia,
  • Sabahları şiddetlenen baş ağrıları,
  • Konsantrasyon bozuklukları,
  • Hafıza kayıpları,
  • Ağız ve boğaz kuruluğu, mide yanması ve ekşimesi,
  • Öğrenme zorlukları,
  • Cinsel isteksizlik ve
  • Sinirlilik halinin sürekliliği yer alır.

 

Uyku Apnesi Nasıl Teşhis Edilir?

Uyku esnasında sürekli nefesin kesilmesi olarak tanımlanan ve uzun dönemde ciddi sorunlara yol açabilen uyku apnesi tedavi gerektiren bir hastalıktır. Uyku apnesi belirtilerinden bir ya da birkaçını yaşadığını fark eden kişilerin doktor muayenesine gitmesi gerekir. Uyku apnesinin tespiti için “uyku apnesi testi” yapılmalı ve tedavi süreci şekillendirilmelidir.

 

Uyku Apnesi Testi

Uyku apnesi testi diğer bir deyişle; Polisomnografi, uyku bozukluklarının teşhis edilmesi için özel uyku odalarında uygulanan bir testtir. Polisomnografi sırasında hastaların beyin dalgaları, kanlarındaki oksijen miktarı, kalp atışları, nefes alma sıklıkları, uyku esnasındaki göz ve bacak hareketleri ölçümlenir.

Bu test uyku merkezlerinde ya da hastanelerde bulunan özel uyku birimlerinde gerçekleştirilir. Hastanın vücudunun farklı bölümlerine kablolar bağlanır ve bu kablolar tarafından bilgisayara iletilen sinyaller analiz edilir.

Uyku apnesi testinin amacı; uyku esnasında vücudun verdiği tepkilerin ölçümlenmesini sağlamak ve uyku bozukluğuna yol açan faktörleri belirlemektir. Uyku evreleri değerlendirilerek yapılan tespitler hastalığın tedavisi için önemli veriler sunmaktadır.

 

Uyku Apnesi Nasıl Tedavi Edilir?

Uyku apnesi tedavisi hastalığın ne kadar ilerlediği ile doğru orantılı olarak değişiklik gösterebilir. Hastalığın ilk aşamalarında doktorlar hayat tarzlarında değişiklik yapılmasını gerektiren pasif tedavi yöntemleri uygulayabilirler. Hasta kiloluysa diyet ve egzersiz programına uyması beklenir, hasta sigara içiyorsa sigarayı bırakması sağlanır. Burun alerjileri olan hastaların tedavi görmesi önerilir. Hasta hayat tarzında değişikliğe gitmiş fakat buna rağmen uyku apnesi semptomlarında azalma olmamışsa diğer tedavi yöntemlerine geçilebilir.

CPAP Maskesi; Uyku apnesi hastalığının şiddeti arttıysa uyku esnasında basınçlı hava veren bir maske kullanması gerekebilir. Basınçlı hava sayesinde solunum yolları açık kalır ve böylece horlama ya da uyku sırasında nefessiz kalınması sorunu engellenebilir. Bu tedavi yöntemi etkili sonuçlar verse de kimileri için konfor düşürücü olabilmektedir.

Ekspirasyonel Pozitif Hava Yolu Basıncı (EPAP); Küçük ve tek kullanımlık bu cihazlar uyumadan önce burun deliklerine yerleştirilir. CPAP maskesi ile rahat edemeyen ve uyuyamayan hastalar için alternatif olan bu yöntem uyku esnasında sağlıklı solunum yapmaya yardımcı olur.

Ağız Aletleri; Uyku apnesi hastalarının daha rahat nefes alabilmeleri için diğer bir alternatifleri de boğazı açık tutarak nefes almayı mümkün hale getiren özel tasarlanmış aletlerdir. Bu özel ağız aletleri diş hekimlerinden de tedarik edilebilir.

 

Uyku Apnesi Ameliyatı

Uyku apnesi tedavisinde kullanılan yöntemlerin hiçbiri sonuç vermediyse ve hastanın şikayetleri devam ediyorsa uyku apnesi ameliyatları yapılır. Ameliyatların amacı boğaz ya da burundan alınan havanın akışını sağlamak için hava yolunu genişletmektir. Hastalığın seyri ve ilerleme derecesine göre farklı cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Burun Ameliyatı; Burun tıkanıklığı uyku sorunu olan hastalar için önemli bir risk faktörüdür. Burun tıkanıklığı ameliyatı, uyku apnesi tedavisinde önemli bir rol oynamaktadır. Nefes alma sorunu yaşayan kişiler ve septum deviasyonu olanlar fonksiyonel burun ameliyatı olarak sorunlarını çözebilirler.

Trakeostomi; Havanın doğrudan boyundan akciğerlere geçiş yapması amacıyla gerçekleştirilen bu ameliyat, üst solunum yolundaki olası bir tıkanıklık bölgesinin es geçilmesini sağlar. Son tercih olarak kullanılan bu cerrahi yöntem etkili sonuç vermekte ve hastanın nefessiz kalmasının önüne kesin bir şekilde geçmektedir.

Maksillomandibuler Osteotomi ve İlerletme; Uyku apnesi hastalarının genellikle çeneleri dardır ve bu durum hava yollarını daraltmaktadır. Bu operasyonla hava yolunu çevreleyen iskelet çerçevesinin genişletilmesi amaçlanır. Çene kemiklerinin titanyum plakalarla dengelendiği bu operasyon teknik olarak zorludur ve iyileşme süresi oldukça sancılıdır.

Dil Köküne Yönelik Ameliyatlar; Dil tabanında meydana gelen yapısal deformasyonlar uyku apnesinin temel nedenleri arasında bulunur. Dil köküne yönelik yapılan ameliyatlarla dil dokusunun azaltılması, dil kaslarının ilerletilmesi gibi değişikliklerle solunumun rahatlatılması amaçlanır. Hastanın spesifik olarak sorunu belirlendikten sonra cerrahi yönteme kadar verilir.

Uvulopalatofaringoplasti; Uyku apnesi hastalarına 25 yıldır uygulanan bu cerrahi yöntem ile yumuşak damak ve küçük dil arasındaki hava yolunun genişletilmesi işlemi gerçekleştirilir. Üst solunum yolunun bu bölgesi “orofarinks” olarak adlandırılır ve uyku apnesine yakalanan hastaların çoğunda nefes alınmasını engelleyen tıkanıklığın bulunduğu alandır.

 

Uyku Apnesi Nasıl Önlenir?

Uyku apnesi genel olarak önlenebilen bir hastalıktır ve risk faktörlerinin ortadan kaldırılması mümkündür. Bunun için kişilerin sağlıklı yaşamaya başlamaları ve hayat tarzlarını değiştirmeleri gerekir.

  • Uyku apnesini önlemenin en önemli adımı kilo vermek ya da kilo kontrolü sağlamaktır. Sağlıklı beslenerek ve sağlık durumuna uygun egzersizleri düzenli yaparak kişiler bu sorunun üstesinden gelebilirler.
  • Sakinleştirici ilaçlar ve alkol tüketimi kesilerek boğaz kaslarının gevşemesi engellenebilir, böylece uyku apnesi oluşma ihtimali düşürülebilir.
  • Sırt üstü uyuma alışkanlığı bırakılmalıdır, mümkünse yan yatılmaya alışılmalıdır.
  • Sigara tüketimi bırakılmalıdır.
  • Burun tıkanıklığı sorunu varsa en kısa sürede çözümlenmelidir.
Uyku Apnesi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
0 Kullanıcı (0 oy)
Değerlendirme
İnsanlar neler söylüyor Sizde Oy verin
Sıralama:

İlk yorumu yapan siz olun.

User Avatar
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Sizde Oy verin